Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, σε συνθήκες αυστηρής μυστικότητας, η Κίνα υλοποιεί ένα από τα πιο φιλόδοξα τεχνολογικά της σχέδια: τη δημιουργία εγχώριου εξοπλισμού για την παραγωγή προηγμένων ημιαγωγών, ικανού να αντικαταστήσει την ευρωπαϊκή και αμερικανική τεχνολογία από τις κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ του Reuters, Κινέζοι μηχανικοί που εργάζονται σε μυστική εγκατάσταση στη Σεντζέν αναπτύσσουν μηχανήματα λιθογραφίας για την παραγωγή σύγχρονων chips – ακόμη και εκείνων που χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι πολλοί από αυτούς τους μηχανικούς προέρχονται από την ολλανδική ASML, τη μοναδική εταιρεία παγκοσμίως που κατασκευάζει μηχανές υπεριώδους λιθογραφίας, χωρίς τις οποίες δεν μπορεί να υπάρξει σύγχρονη βιομηχανία ημιαγωγών.
Η ASML βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο της γεωπολιτικής σύγκρουσης ΗΠΑ – Κίνας. Υπό έντονες αμερικανικές πιέσεις, η Ολλανδία έχει απαγορεύσει την πώληση προηγμένου εξοπλισμού στην Κίνα, με στόχο να περιορίσει την τεχνολογική της άνοδο. Το Πεκίνο, ωστόσο, φαίνεται πως απάντησε με τον δικό του τρόπο.
Όπως αποκαλύπτει και η Financial Times, οι Κινέζοι δεν περιορίζονται στην αντιγραφή γνώσης. Προμηθεύονται ανταλλακτικά και αναβαθμισμένα εξαρτήματα για παλαιότερα μηχανήματα ASML από τη δευτερογενή αγορά, προσπαθώντας να αναβαθμίσουν υπάρχοντα συστήματα και να γεφυρώσουν το τεχνολογικό χάσμα. Παράλληλα, κατασκευάζουν «κινεζικές εκδοχές» κρίσιμων υποσυστημάτων, βήμα-βήμα, χωρίς να προκαλούν άμεσα διεθνή θόρυβο.
Πηγές του Reuters παρομοιάζουν το εγχείρημα με «κινεζικό Μανχάταν Πρότζεκτ», παραπέμποντας στο μυστικό αμερικανικό πρόγραμμα της δεκαετίας του 1940 που οδήγησε στην κατασκευή της ατομικής βόμβας. Ο στόχος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι ξεκάθαρος: η Κίνα να μπορεί στο μέλλον να παράγει προηγμένα chips σε μηχανές εξ ολοκλήρου κατασκευασμένες εντός της χώρας, αποκλείοντας πλήρως τις Ηνωμένες Πολιτείες από την τεχνολογική της εφοδιαστική αλυσίδα.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης υπερβαίνει κατά πολύ τον τομέα της τεχνολογίας. Οι ημιαγωγοί αποτελούν τη βάση της σύγχρονης οικονομίας, της τεχνητής νοημοσύνης, των τηλεπικοινωνιών και των στρατιωτικών συστημάτων. Αν το Πεκίνο πετύχει, θα πρόκειται για στρατηγικό πλήγμα στη δυτική πολιτική κυρώσεων και ελέγχου εξαγωγών.
Σε μια εποχή όπου οι τεχνολογικές αλυσίδες μετατρέπονται σε όπλο γεωπολιτικής πίεσης, η Κίνα δείχνει ότι δεν σκοπεύει να παραμείνει όμηρος περιορισμών. Αντίθετα, επενδύει χρόνο, χρήμα και ανθρώπινο κεφάλαιο για να σπάσει – έστω και αργά – την τεχνολογική εξάρτηση από τη Δύση. Το ποιες συνέπειες θα έχει κάτι τέτοιο για την ίδια τη δύση – μένει να το δούμε.
