Ακολουθώντας το παράδειγμα όλων των δικτατοριών, το καθεστώς Πούτιν υλοποιεί οργανωμένες διώξεις σε πανεπιστήμια ψάχνοντας και «συνετίζοντας» τους πανεπιστημιακούς που αντιτίθενται στον πόλεμο που διεξάγει η χώρα τους. Αυτές οι διώξεις μάλιστα έχουν αποκτήσει συστημικό χαρακτήρα και οργάνωση.
Ένα σύστημα άτυπων «μαύρων λιστών» για επιστήμονες και πανεπιστημιακούς που έχουν εκφράσει αντιπολεμικές ή αντικυβερνητικές θέσεις λειτουργεί σε ρωσικά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, σύμφωνα με έρευνα του ανεξάρτητου επιστημονικού μέσου T-invariant.
Οι μορφές πίεσης περιλαμβάνουν προσκλήσεις για «κουβεντούλα» με στελέχη της FSB αλλά και μη ανανέωση συμβάσεων εργασίας. Η πρακτική φαίνεται, σύμφωνα με την έρευνα, να είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης.
Πρώην εργαζόμενοι του πανεπιστημίου περιέγραψαν ένα εσωτερικό σύστημα αξιολόγησης που ανεπίσημα αποκαλείται «φανάρι», στο οποίο εργαζόμενοι κατατάσσονται σε διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με τον βαθμό «αναξιοπιστίας» τους. Ως αιτίες αναφέρονται, μεταξύ άλλων, η υπογραφή αντιπολεμικών επιστολών, η συμμετοχή σε πρωτοβουλίες της αντιπολίτευσης ή η δημόσια στήριξη οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Μία πανεπιστημιακός δήλωσε ότι πληροφορήθηκε πως περιλαμβάνεται στη λίστα λόγω της εγγραφής της στην ιστοσελίδα του «Έξυπνου Ψηφοδελτίου» το 2021, ενώ είχε επίσης υπογράψει επιστολή κατά του πολέμου και είχε υποστηρίξει δημόσια οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Άλλες μαρτυρίες που συγκέντρωσε το T-invariant αναφέρουν ότι σε ορισμένους εργαζομένους δόθηκε να καταλάβουν πως η θέση τους θα μπορούσε να βελτιωθεί εάν αποσύρουν την υπογραφή τους από αντιπολεμικές επιστολές ή συμμετάσχουν σε κρατικά εγκεκριμένες δραστηριότητες.
Η έρευνα καταγράφει αντίστοιχες περιπτώσεις και σε άλλα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Αγίας Πετρούπολης, δείχνοντας ότι η πολιτική πίστη εξελίσσεται σε παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την επαγγελματική επιβίωση επιστημόνων και καθηγητών.
