ΗΠΑ και Κίνα αναπτύσσουν οχήματα που μπορούν να ελιχθούν κοντά σε άλλους δορυφόρους, να αποδεσμεύσουν μικρότερα σκάφη και μελλοντικά να ανεφοδιαστούν σε τροχιά. Οι ίδιες τεχνολογίες εξυπηρετούν συντήρηση και επιθεώρηση, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για παρεμβολή ή καταστροφή, δημιουργώντας ένα πεδίο στρατιωτικού ανταγωνισμού χωρίς σαφείς κανόνες εμπλοκής.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα δοκιμάζουν διαστημικά οχήματα και δορυφόρους με δυνατότητα προσέγγισης, επιθεώρησης ή παρεμβολής σε άλλα αντικείμενα σε τροχιά, μετατρέποντας την ικανότητα ελιγμών στο διάστημα σε κεντρικό στοιχείο της στρατιωτικής τους προετοιμασίας, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.
Τον Ιούνιο, ένα μικρό αντικείμενο αποδεσμεύθηκε από το μυστικό κινεζικό μη επανδρωμένο διαστημικό αεροσκάφος, κινήθηκε γύρω από άλλο κινεζικό δορυφόρο σε πυκνοκατοικημένη τροχιακή ζώνη και στη συνέχεια επέστρεψε. Ελάχιστα στοιχεία έχουν δημοσιοποιηθεί για την αποστολή, όμως η δυνατότητα απελευθέρωσης και επανασύνδεσης ενός οχήματος αποτελεί κρίσιμη τεχνολογία τόσο για ειρηνικές εργασίες συντήρησης όσο και για στρατιωτικές επιχειρήσεις εγγύτητας.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν το Boeing X-37B, ένα μη επανδρωμένο επαναχρησιμοποιούμενο τροχιακό αεροσκάφος που μοιάζει με μικρό διαστημικό λεωφορείο. Οι αποστολές του παραμένουν σε μεγάλο βαθμό απόρρητες και χρησιμοποιούνται για τη δοκιμή τεχνολογιών, αισθητήρων και νέων μορφών τροχιακής λειτουργίας. Η ύπαρξη αντίστοιχων προγραμμάτων στις δύο μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις δείχνει ότι το διάστημα δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως περιοχή υποστήριξης των επιχειρήσεων στη Γη, αλλά ως πιθανό αυτόνομο πεδίο σύγκρουσης.
Οι σύγχρονες ένοπλες δυνάμεις εξαρτώνται από δορυφόρους για επικοινωνίες, πλοήγηση, έγκαιρη προειδοποίηση, μετεωρολογικά δεδομένα, αναγνώριση και καθοδήγηση όπλων. Η προσωρινή τύφλωση ή η μόνιμη απώλεια ορισμένων από αυτά τα συστήματα μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα επιχειρήσεις στην ξηρά, στη θάλασσα και στον αέρα. Αυτό καθιστά τους δορυφόρους εξαιρετικά πολύτιμους αλλά και ευάλωτους στόχους.
Ένα όχημα που μπορεί να πλησιάσει άλλο δορυφόρο δεν είναι από μόνο του όπλο. Η ίδια τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για επιθεώρηση, επισκευή, ανεφοδιασμό, απομάκρυνση διαστημικών απορριμμάτων ή παράταση της ζωής ενός συστήματος. Μπορεί όμως να εξυπηρετήσει και εχθρικές ενέργειες: παρεμβολή αισθητήρων, ηλεκτρονική επίθεση, μηχανική μετατόπιση από την τροχιά ή φυσική καταστροφή. Η διττή χρήση δυσκολεύει την έγκαιρη αξιολόγηση των προθέσεων και αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένου συναγερμού.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι δοκιμές ανεφοδιασμού σε τροχιά. Οι περισσότεροι δορυφόροι έχουν περιορισμένα καύσιμα για διορθώσεις πορείας και αποφυγή συγκρούσεων. Αν μπορούν να ανεφοδιάζονται, η επιχειρησιακή τους ζωή και η ικανότητά τους να αλλάζουν τροχιά αυξάνονται σημαντικά. Στρατιωτικά, αυτό σημαίνει ότι ένα σύστημα μπορεί να μετακινηθεί απρόβλεπτα, να προσεγγίσει στόχο ή να διαφύγει από απειλή χωρίς τους σημερινούς περιορισμούς.
Στο ίδιο πεδίο δραστηριοποιείται και η Ρωσία. Αμερικανικές αρχές έχουν προειδοποιήσει ότι η Μόσχα ενδέχεται να αναπτύσσει διαστημικό σύστημα σχετιζόμενο με πυρηνικό όπλο κατά δορυφόρων. Οι δημόσιες πληροφορίες είναι περιορισμένες και δεν αποδεικνύουν ότι ένα τέτοιο όπλο έχει τεθεί σε τροχιά. Η πιθανότητα, όμως, θεωρείται ιδιαίτερα αποσταθεροποιητική, επειδή μια πυρηνική έκρηξη στο διάστημα θα μπορούσε να καταστρέψει μεγάλο αριθμό στρατιωτικών και εμπορικών δορυφόρων ανεξαρτήτως ιδιοκτησίας.
Η καταστροφή δορυφόρων δημιουργεί επίσης νέφη θραυσμάτων που κινούνται με τεράστια ταχύτητα και μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές συγκρούσεις. Για αυτό οι πιο εξελιγμένες αντιδορυφορικές ικανότητες δεν περιορίζονται στους πυραύλους που πλήττουν έναν στόχο από τη Γη. Περιλαμβάνουν κυβερνοεπιθέσεις, παρεμβολές, εκτυφλωτικά λέιζερ, οχήματα εγγύτητας και μεθόδους που μπορούν να αρνηθούν μια υπηρεσία χωρίς να γεμίσουν την τροχιά με συντρίμμια.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η απουσία σαφών κανόνων για το ποια συμπεριφορά θεωρείται εχθρική. Ένας δορυφόρος μπορεί να πλησιάσει άλλον με πρόσχημα την επιθεώρηση, ενώ στην πραγματικότητα συλλέγει τεχνικά δεδομένα ή προετοιμάζει παρέμβαση. Η πλευρά που αισθάνεται ότι απειλείται πρέπει να αποφασίσει αν θα ελιχθεί, αν θα αποκαλύψει τις δικές της δυνατότητες ή αν θα αντιδράσει με τρόπο που μπορεί να επιταχύνει την κρίση.
Η αμερικανοκινεζική αντιπαράθεση στο διάστημα δεν σημαίνει ότι επίκειται αναγκαστικά μια μάχη σε τροχιά. Σημαίνει ότι οι δύο χώρες επενδύουν στις ικανότητες που θα χρειάζονταν αν ξέσπαγε μια τέτοια σύγκρουση. Όσο η στρατιωτική ισχύς στη Γη εξαρτάται περισσότερο από δορυφορικά δίκτυα, τόσο ο έλεγχος, η προστασία και η δυνατότητα απενεργοποίησής τους θα εντάσσονται στον πυρήνα της αποτροπής.
