Η Ουκρανία επεκτείνει περαιτέρω τον πόλεμο στο έδαφος της Ρωσίας: Τα αεροδρόμια Βνούκοβο και Σερεμέτιεβο έκλεισαν για δεύτερη νύχτα, ενώ το Κίεβο ενημέρωσε τον ICAO ότι ο ρωσικός εναέριος χώρος γίνεται επικίνδυνος για την πολιτική αεροπορία. Οι επαναλαμβανόμενες απειλές από drones δεν προκαλούν μόνο ακυρώσεις και καθυστερήσεις, αλλά αυξάνουν το κόστος και την αβεβαιότητα για αεροπορικές εταιρείες και ασφαλιστές.
Τα αεροδρόμια Βνούκοβο και Σερεμέτιεβο της Μόσχας ανέστειλαν για δεύτερη συνεχόμενη νύχτα την απογείωση και την προσγείωση αεροσκαφών, καθώς η Ουκρανία προειδοποιεί αεροπορικές εταιρείες, ασφαλιστές και διεθνείς οργανισμούς ότι ο ρωσικός εναέριος χώρος γίνεται ολοένα πιο επικίνδυνος λόγω της αυξανόμενης παρουσίας μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η ρωσική υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας Rosaviatsia ανακοίνωσε την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου την επιβολή «προσωρινών περιορισμών στην υποδοχή και την αναχώρηση αεροσκαφών» στα δύο αεροδρόμια. Μία ημέρα νωρίτερα είχαν διακοπεί οι λειτουργίες σε τρία αεροδρόμια της ρωσικής πρωτεύουσας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Flightradar24 που περιλαμβάνονται στο διαθέσιμο υλικό, στο Σερεμέτιεβο ακυρώθηκαν 21 πτήσεις και καθυστέρησαν 235, ενώ στο Βνούκοβο ακυρώθηκαν 22 και καθυστέρησαν 94.
Οι περιορισμοί ακολούθησαν την προειδοποίηση του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι το Κίεβο θα εντείνει τις επιθέσεις με drones στο ρωσικό έδαφος ως απάντηση στα πλήγματα της Ρωσίας εναντίον ουκρανικών πολιτικών υποδομών. Ο Ζελένσκι κάλεσε ιδιαίτερα τις εταιρείες που εξυπηρετούν τη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη και άλλα μεγάλα ρωσικά αστικά κέντρα να επανεκτιμήσουν τον κίνδυνο.
«Η Ουκρανία δεν απειλεί την πολιτική αεροπορία ως τέτοια, ούτε κανένα πολιτικό αεροσκάφος. Απλώς θα υπάρχουν drones στον ουρανό της Ρωσίας και αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη», ανέφερε ο Ουκρανός πρόεδρος, υποστηρίζοντας ότι ο πόλεμος που άρχισε η Ρωσία είναι εκείνος που κλείνει σταδιακά τον εναέριο χώρο της. Το μήνυμα δεν συνιστά απαγόρευση πτήσεων, αλλά πολιτική και επιχειρησιακή προειδοποίηση προς εταιρείες που εξακολουθούν να πετούν στη Ρωσία και προς τους ασφαλιστές τους.
Το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών πέρασε παράλληλα από τη δημόσια προειδοποίηση στη θεσμική παρέμβαση. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σίμπιχα δήλωσε ότι το Κίεβο ενημέρωσε επισήμως τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) για τους κινδύνους. Σε επιστολή που επικαλείται το Reuters, ο υπουργός Ανάπτυξης Κοινοτήτων και Εδαφών Μίκολα Καλάσνικ ζήτησε από τον οργανισμό να καλέσει τα κράτη – μέλη να απαγορεύσουν πλήρως τις πτήσεις πολιτικών αεροσκαφών στον ρωσικό εναέριο χώρο, με το επιχείρημα ότι πρέπει να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα τραγωδίας.
Η συζήτηση δεν ξεκινά τώρα. Από τον Ιανουάριο του 2025 ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA) συνιστά να αποφεύγονται οι πτήσεις στον ρωσικό εναέριο χώρο δυτικά του 60ού μεσημβρινού. Η σύσταση παρατάθηκε έως τις 31 Ιανουαρίου 2027. Οι αεροπορικές εταιρείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν εκτελούν δρομολόγια προς τη Ρωσία, ωστόσο εταιρείες τρίτων χωρών συνεχίζουν να συνδέουν ρωσικά αεροδρόμια με το εξωτερικό.
Στο ζήτημα προστέθηκε τον Αύγουστο δημοσίευμα του Atlantic, σύμφωνα με το οποίο η Ουκρανία επεξεργαζόταν σχέδιο μαζικής χρήσης έως και 1.000 μικρών, αυτόνομων drones με στόχο την υπερφόρτωση της ρωσικής αντιαεροπορικής άμυνας και την παράλυση των αεροδρομίων της Μόσχας. Το περιοδικό απέδωσε στην επιχείρηση την κωδική ονομασία «M&Ms» και έγραψε ότι ο σχεδιασμός είχε αρχίσει υπό τον Μιχαΐλο Φέντοροφ. Εκπρόσωπος του γραφείου του Ζελένσκι απέρριψε, πάντως, το δημοσίευμα ως «πλήρη ανοησία» και τόνισε ότι η Ουκρανία δεν διαθέτει όπλα επαρκούς ακρίβειας για τέτοια πλήγματα χωρίς κίνδυνο για πολιτικά αεροσκάφη.
Η διάψευση του συγκεκριμένου σχεδίου δεν αναιρεί τη μεταβολή που ήδη καταγράφεται. Ακόμη και όταν ένα drone δεν φθάνει στον στόχο του, η ανίχνευσή του μπορεί να επιβάλει κλείσιμο διαδρόμων, ανακατεύθυνση πτήσεων και πολύωρες καθυστερήσεις. Το κόστος μεταφέρεται στις αεροπορικές εταιρείες, στους επιβάτες, στα αεροδρόμια και στις ασφαλιστικές καλύψεις, ενώ η επανάληψη των περιστατικών μετατρέπει μια έκτακτη διακοπή σε διαρκή επιχειρησιακή αβεβαιότητα.
Η ουκρανική στρατηγική επιχειρεί έτσι να μεταφέρει μέρος των συνεπειών του πολέμου στο εσωτερικό της Ρωσίας χωρίς να παρουσιάζει την πολιτική αεροπορία ως στόχο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι επαναλαμβανόμενοι περιορισμοί και οι διεθνείς προειδοποιήσεις θα οδηγήσουν περισσότερες εταιρείες τρίτων χωρών να αναστείλουν τα δρομολόγιά τους. Αν συμβεί αυτό, η Ρωσία θα αντιμετωπίσει όχι μόνο ένα πρόβλημα ασφάλειας, αλλά και έναν ακόμη βαθμό αεροπορικής απομόνωσης.
