Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει τη δημιουργία ενός νέου, ανεξάρτητου οργανισμού πληροφοριών, με πρωτοβουλία της προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times, ο στόχος είναι να ενισχυθεί η δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τις πληροφορίες που συλλέγουν οι εθνικές υπηρεσίες κατασκοπείας των κρατών-μελών.
Το νέο αυτό τμήμα, που θα υπάγεται απευθείας στη Γενική Γραμματεία της Κομισιόν, αναμένεται να συγκεντρώνει και να αναλύει πληροφορίες για κοινή χρήση μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών. Σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται η εφημερίδα, η Επιτροπή σκοπεύει να προσλάβει προσωπικό από το ευρύτερο δίκτυο πληροφοριών της Ε.Ε., προκειμένου να διαμορφώσει μια πιο συντονισμένη και ενιαία ευρωπαϊκή δομή ασφαλείας.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια στιγμή που η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ριζικές αλλαγές στο πεδίο της ασφάλειας. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι προειδοποιήσεις του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, για πιθανή μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής στήριξης, έχουν οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να επανεξετάσει τις ίδιες της τις ικανότητες. Πρόκειται, όπως σημειώνει το ρεπορτάζ, για το μεγαλύτερο εγχείρημα “επαναστρατιωτικοποίησης” της Ευρώπης μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Ένας από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους που μίλησαν στους Financial Times το περιέγραψε χαρακτηριστικά: «Οι μυστικές υπηρεσίες των κρατών-μελών γνωρίζουν πολλά. Η Επιτροπή γνωρίζει επίσης πολλά. Ήρθε η ώρα να βρούμε έναν καλύτερο τρόπο να ενώσουμε αυτή τη γνώση, ώστε να είμαστε πραγματικά αποτελεσματικοί».
Ωστόσο, το σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις. Στελέχη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης —η οποία σήμερα εποπτεύει το υφιστάμενο Intcen, το αναλυτικό κέντρο πληροφοριών της Ε.Ε.— εκφράζουν φόβους ότι η νέα υπηρεσία θα επικαλύψει τις δικές τους αρμοδιότητες και ίσως απειλήσει τη μελλοντική τους λειτουργία.
Αν και η πρωτοβουλία δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί επίσημα στα 27 κράτη-μέλη, η πρόθεση της Κομισιόν είναι σαφής: να προσελκύσει στελέχη από τις εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών και να δημιουργήσει έναν μηχανισμό που θα επιτρέπει την ταχύτερη και ασφαλέστερη ανταλλαγή κρίσιμων δεδομένων.
Η ανταλλαγή πληροφοριών στην Ευρώπη υπήρξε πάντοτε ένα δύσκολο θέμα. Κράτη όπως η Γαλλία, που διαθέτουν ισχυρές κατασκοπευτικές δομές, αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη την ιδέα κοινής βάσης δεδομένων, ενώ κυβερνήσεις με φιλορωσικές τάσεις, όπως της Ουγγαρίας, κάνουν το έργο ακόμα πιο περίπλοκο.
Παρά τα εμπόδια, η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει. Ήδη, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχει αποφασίσει τη δημιουργία ενός ειδικού “κολεγίου ασφαλείας”, όπου οι Ευρωπαίοι επίτροποι θα εκπαιδεύονται στα θέματα ασφάλειας και πληροφοριών.
Όλα δείχνουν πως η Ευρώπη κάνει ένα ακόμα βήμα προς τη στρατηγική της αυτονόμηση — χτίζοντας τα θεμέλια ενός δικού της μηχανισμού πληροφοριών, ικανού να σταθεί απέναντι στις παγκόσμιες προκλήσεις του 21ου αιώνα.
