Από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να παρουσιάσει την Ελλάδα ως δύναμη σταθερότητας και διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο, θέτοντας ταυτόχρονα σαφείς γραμμές απέναντι στην Τουρκία. Κυπριακό, Ουκρανία, Μέση Ανατολή, ενεργειακές διασυνδέσεις και ελληνική οικονομία αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες της ομιλίας του στη Νέα Υόρκη.
Ελλάδα – Τουρκία: Διάλογος, αλλά όχι υπό την απειλή πολέμου
Ο πρωθυπουργός επέλεξε χαμηλούς τόνους απέναντι στην Άγκυρα, επαναλαμβάνοντας ότι οι δύο χώρες είναι υποχρεωμένες από τη γεωγραφία να συνυπάρχουν και ότι τα τελευταία τρία χρόνια έχει γίνει προσπάθεια διατήρησης ανοικτών διαύλων επικοινωνίας. Παράλληλα, όμως, επέμεινε ότι η μοναδική μακροχρόνια διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αφορά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ και ότι η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, UNCLOS, αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο για την επίλυσή της. Τόνισε επίσης ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος όταν η άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων συνοδεύεται από απειλές πολέμου – σαφής αναφορά στο τουρκικό casus belli.
Οι δηλώσεις έγιναν λίγες ώρες μετά την σαφώς ηπιότερη τοποθέτηση του Ερντογάν – σε σχέση με παρελθόν- ο οποίος δήλωσε στη Νέα Υόρκη ότι «η Τουρκία δεν είναι εχθρός της Ελλάδας», αλλά γείτονας και σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, και είπε ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται στην ελληνική προεκλογική αντιπαράθεση.
Κυπριακό: «Λυδία λίθος» για την αξιοπιστία του ΟΗΕ
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο Κυπριακό, κάνοντας λόγο για 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κύπρου. Χαρακτήρισε το ζήτημα δοκιμασία για την αξιοπιστία των ίδιων των Ηνωμένων Εθνών και επανέλαβε ότι η Ελλάδα στηρίζει τις προσπάθειες του Αντόνιο Γκουτέρες για επανέναρξη διαπραγματεύσεων, με τελικό στόχο την επανένωση της Κύπρου χωρίς δυνάμεις κατοχής.
Ουκρανία: «Πρέπει να έχει καθοριστικό λόγο για το μέλλον της»
Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Μητσοτάκης δήλωσε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στο πλευρό του ουκρανικού λαού και καταδίκασε τις επιθέσεις εναντίον αμάχων και πολιτικών υποδομών. Υποστήριξε ότι η διπλωματία πρέπει να οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός και σε διαρκή ειρήνη στη βάση του Χάρτη του ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας δύο σημεία: ότι η ίδια η Ουκρανία πρέπει να έχει καθοριστικό λόγο για το μέλλον της και ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει από τις σχετικές διαπραγματεύσεις.
Η Ελλάδα ως ενεργειακή και γεωπολιτική «γέφυρα»
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την Ελλάδα ως κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής, χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική φράση ότι η χώρα είναι «γεφυροποιός» και όχι «ταραξίας». Αναφέρθηκε ειδικά στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις GREGY με την Αίγυπτο και Great Sea Interconnector με Κύπρο και Ισραήλ, συνδέοντας την ενεργειακή ασφάλεια με τον ευρύτερο γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας.
Γάζα, Ισραήλ και Μέση Ανατολή
Για τη Γάζα τάχθηκε υπέρ της εφαρμογής του συμφωνημένου ειρηνευτικού σχεδίου, ζήτησε τον αφοπλισμό της Χαμάς και επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση δύο κρατών. Παράλληλα εξέφρασε ανησυχία για ενέργειες στη Δυτική Όχθη που παραβιάζουν, όπως είπε, το Διεθνές Δίκαιο και υπονομεύουν τη δυνατότητα δημιουργίας βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.
Οικονομία και άμυνα ως στοιχεία ισχύος
Ο Μητσοτάκης συνέδεσε την εξωτερική πολιτική με την οικονομική κατάσταση της χώρας, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη, η μείωση του χρέους και η προσέλκυση επενδύσεων ενισχύουν και τη στρατηγική δυνατότητα της Ελλάδας. Τόνισε μάλιστα ότι το κόστος δανεισμού της χώρας βρίσκεται σήμερα χαμηλότερα από εκείνο τεσσάρων χωρών της G7 και συνέδεσε την οικονομική ανθεκτικότητα με την ενίσχυση της άμυνας και των αποτρεπτικών δυνατοτήτων.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Προειδοποίηση για ανεξέλεγκτη ανάπτυξη
Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία κατέλαβε η Τεχνητή Νοημοσύνη, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να προειδοποιεί ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους μεγαλύτερους από τα οφέλη της. Αναφέρθηκε στις πιθανές απώλειες θέσεων εργασίας, στη συγκέντρωση πλούτου και ισχύος σε λίγες εταιρείες και στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η ΤΝ στις ανθρώπινες σχέσεις και στην κοινωνική συνοχή. Απέρριψε ως ανεπαρκή την εθελοντική αυτορρύθμιση των τεχνολογικών κολοσσών και υποστήριξε ότι οι εταιρείες που αναπτύσσουν προηγμένα μοντέλα ΤΝ πρέπει να λειτουργούν με συγκεκριμένο πλαίσιο αδειοδότησης, απαιτήσεις διαφάνειας και κανόνες ασφάλειας. Παρομοίασε μάλιστα την ανάγκη διεθνούς ρύθμισης με τον τρόπο που η διεθνής κοινότητα αντιμετώπισε στο παρελθόν την πυρηνική τεχνολογία, τονίζοντας ότι αυτή τη φορά οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν γρήγορα και μέσα από διεθνή συνεργασία.
